Liên quan đến việc người dân đang phải "móc tiền túi" để tăng lãi cho các doanh nghiệp xăng dầu vì chênh lệch thuế trong tính giá cơ sở xăng dầu, Bộ Tài chính cho biết "đang nghiên cứu để điều tiết, khắc phục" và sẽ phối hợp Bộ Công Thương để có hướng dẫn cụ thể trong thời gian tới.

Bộ Tài chính chiều nay (15/3/2016) đã phát thông cáo khẳng định, theo quy định tại Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu là giá để làm căn cứ điều hành giá xăng dầu trong nước, trong đó thuế nhập khẩu để tính giá được căn cứ vào thuế nhập khẩu ưu đãi MFN.

"Giá cơ sở xăng dầu không phải là giá do Nhà nước ấn định hoặc phê duyệt cho từng doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối. Căn cứ giá cơ sở xăng dầu và mức sử dụng Quỹ BOG (nếu có), các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu được điều chỉnh giá (tăng/giảm) theo nguyên tắc, trình tự, thủ tục quy định nhưng không cao hơn giá cơ sở do Liên Bộ Công Thương - Tài chính công bố", Bộ Tài chính cho hay.

Năm 2015, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đạt mức lãi sau thuế 3.138,5 tỉ đồng.

Tuy nhiên, theo xu hướng hội nhập, có nhiều mức thuế như các hiệp định thương mại tự do (FTAs), Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), nguyên tắc tối huệ quốc (MFN), do vậy, Bộ Tài chính cho biết "đang nghiên cứu để điều tiết, khắc phục chênh lệch trong giá cơ sở (nếu áp dụng các mức thuế khác nhau)".

Đồng thời, cơ quan này cũng khẳng định "sẽ phối hợp Bộ Công Thương để có hướng dẫn cụ thể trong thời gian tới".

Ngoài ra, để tránh gian lận thương mại trong khâu nhập khẩu với các mức thuế khác nhau, Bộ Tài chính đã giao cơ quan hải quan tăng cường kiểm tra khâu nhập khẩu xăng dầu, đặc biệt là đối với các lô hàng có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) từ các nước ASEAN, Hàn Quốc,...tránh gian lận thương mại, gây thiệt hại cho Nhà nước và người tiêu dùng.

Như đã đưa tin, do có "lỗ hổng" trong cách tính giá xăng dầu nên năm vừa qua, nhiều doanh nghiệp xăng dầu đã được hưởng lợi lớn. Điều này thể hiện rõ trong kết quả kinh doanh năm 2015 của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) với mức lãi sau thuế 3.138,5 tỉ đồng - đảo ngược hoàn toàn so với kết quả lỗ hơn 9 tỉ đồng của năm 2014. Riêng công ty mẹ Petrolimex ghi nhận lãi 2.142 tỉ đồng, gấp 37 lần con số lãi 58,5 tỉ đồng của năm 2014.

Nguyên nhân được giới chuyên gia mổ xẻ do việc liên Bộ Công Thương - Tài chính vẫn giữ nguyên cách tính giá cơ sở dựa trên thuế suất cũ trong khi thuế suất nhập khẩu xăng dầu từ nhiều thị trường đã giảm mạnh.

Theo đó, mức thuế suất áp dụng để tính giá cơ sở xăng dầu áp dụng theo Thông tư 78 ngày 20/5/2015 với xăng là 20%, dầu diesel và mazut là 10% và dầu hỏa là 13%.

Thế nhưng trên thực tế, theo Thông tư 165 của Bộ Tài chính, từ 1/1/2015, các mặt hàng dầu diesel, dầu hỏa nhập khẩu từ các nước trong khối ASEAN chỉ còn chịu mức thuế suất là 5%, còn thuế suất nhập khẩu với dầu mazut là 0%.

Từ năm 2016, tất cả các mặt hàng dầu từ ASEAN vào Việt Nam đều được hưởng thuế suất 0%. (Đây là thị trường nhập khẩu xăng dầu chính của Việt Nam. Năm 2015, trong tổng cộng hơn 10 triệu tấn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam thì quá nửa được nhập từ ASEAN: từ Singapore là 3,84 triệu tấn, từ Thái Lan là 2,28 triệu tấn).

Trong khi đó, với mặt hàng xăng RON 92, mức thuế suất nhập khẩu từ ASEAN trong năm 2015 và 2016 vẫn là 20% nhưng từ năm 2016, do hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc đã được ký kết nên thuế suất nhập khẩu mặt hàng này từ Hàn Quốc chỉ còn 10%.

Như vậy, nếu vẫn giữ cách tính giá xăng dầu như hiện tại thì dự kiến trong năm 2016, người dân vô hình chung sẽ tiếp tục phải "móc túi" (phải chịu thuế cao) để tăng lãi cho doanh nghiệp xăng dầu do "vênh thuế" (doanh nghiệp hưởng thuế thấp).

Về mức lãi của các doanh nghiệp xăng dầu nhờ chênh lệch thuế thời gian qua, một số chuyên gia đề xuất cần "trả" lại cho người dân theo hướng bổ sung vào quỹ bình ổn giá xăng dầu. Tuy nhiên, trong hai bản thông cáo của cả Bộ Công Thương và Bộ Tài chính mới đây đều không đề cập đến vấn đề này.

Hiện nay, trên các diễn đàn online, mạng xã hội facebook xuất hiện rất nhiều tài khoản rao bán đủ loại nông sản sạch, thực phẩm hữu cơ. Tuy nhiên, do chủ yếu mua bằng… niềm tin nên nhiều khi khách hàng phải trả giá cao mà chất lượng sản phẩm thì không biết đâu mà lần.

Tâm lý lo ngại sản phẩm nông sản nhiễm hóa chất độc hại, trong khi hệ thống phân phối nông sản sạch còn manh mún, chưa đáp ứng đủ nhu cầu đã tạo điều kiện cho hàng loạt gian hàng nông sản sạch trên các diễn đàn, mạng xã hội đắt khách. Thử gõ những cái tên như Nông sản sạch; Nông sản sạch – Đặc sản các vùng miền; Mua rau sạch; thực phẩm hữu cơ, cam Cao Phong…, người dùng có thể thấy rất nhiều kết quả liên quan. Tuy nhiên, không phải người bán hàng nào cũng cung cấp cho khách sản phẩm thật sự sạch như lời mời chào.

Từng thất vọng khi mua nông sản sạch trên mạng xã hội facebook, chị Lê Thị Trinh, phố Hào Nam, quận Đống Đa (Hà Nội) chia sẻ: “Có lần chị bạn giới thiệu cho một địa chỉ bán nông sản sạch trên mạng nổi tiếng đắt khách, tôi đã đặt mua. Tuy nhiên, lúc nhận hàng thì thấy rất ấm ức, giá cao gấp đôi, gấp ba ngoài thị trường mà phải mua từ 5kg mới được giao hàng tại nhà, nhưng tất cả các sản phẩm này đều không tem nhãn”.

Hôm đó, chị Trinh đã mua 2kg cải ngọt giá 60.000 đồng; quả su su 20.000 đồng/kg; cà rốt 30.000 đồng/kg; hồng Bảo Lâm 90.000 đồng/kg. Khi nhận hàng, các loại rau củ đều được bỏ trong túi nylon, không tem nhãn, địa chỉ cung cấp... nên chị Trinh hết sức băn khoăn về nguồn gốc nông sản.

Người dân chọn mua thanh long VietGAP tại Hội chợ AgroViet do Bộ NNPTNT tổ chức.

Dạo qua một vòng mạng facebook, hay những trang mua sắm trực tuyến, diễn đàn online, chúng tôi thấy xuất hiện nhan nhản những địa chỉ rao bán rau củ, thực phẩm sạch hoặc trái cây đặc sản như cà chua đen, cam Cao Phong, dâu tây Đà Lạt, thịt lợn sạch VietGAP, nho Mỹ hay cam Úc giảm giá 30%… Thậm chí để tăng độ tin cậy, người bán còn quảng cáo đây là rau nhà trồng, cam lấy từ vườn của nhà chị họ, hay thịt lợn thịt gà bố mẹ ở quê nuôi…

Đặc biệt là khi cà chua đen xuất hiện trên thị trường, dù không rõ công dụng của loại cà chua này thần kỳ tới đâu, song nhiều bà nội trợ háo hức đặt hàng. Giá của loại cà chua này tại thời điểm mới xuất hiện được rao bán 140.000 đồng/kg, cao gấp cả chục lần loại cà chua đỏ thông thường nhưng vẫn cháy hàng. Trong khi theo tìm hiểu của PV, giá thực được các đầu mối thu mua tại nhà vườn trên Đà Lạt (Lâm Đồng) chỉ khoảng 50.000 đồng/kg.

Bản thân tôi cũng đã đặt mua thử 5kg cam Cao Phong với giá 45.000 đồng/kg trên mạng xã hội facebook, người bán có nickname …vietlinh khẳng định: “Hàng sạch 100%, tự tay đi nhập tại vườn của người dân ở Cao Phong (Hòa Bình). Do không sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu nên cam quả nhỏ, mã xấu, nhưng ăn thì ngon ngọt tuyệt vời”.

Tuy nhiên, khi tôi nhận hàng, những quả cam đều để trong túi nylon không hề có nhãn mác, không rõ xuất xứ, trông hình thức cũng na ná cam Vinh. Tôi hỏi thì người bán trấn an: “Em ăn thì biết, em toàn bán cho khách quen. Chẳng mấy khi gặp được vườn cam sạch thế này đâu chị. Em bán để lần sau còn gặp lại chứ không bán cho khách chạy, tin nhau là chính chị ạ”.

Theo ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội, thị trường nông sản sạch ở Việt Nam chưa có hệ thống sản xuất và phân phối đồng nhất. Giá nông sản sạch cũng khá cao nên kén người mua. Bản thân các nhà cung cấp nông sản sạch cũng gặp nhiều thách thức vì giá cao hơn thị trường 20 - 30%. Hơn nữa, những người kinh doanh sản phẩm nông sản sạch chưa chú trọng xây dựng thương hiệu, chưa mạnh dạn đầu tư khâu đóng gói nên tình trạng giả, nhái tràn lan. Vì thế, theo ông Phú, người tiêu dùng nên hạn chế sử dụng nông sản trái vụ, nông sản được quảng cáo trên mạng là sạch, hữu cơ nhưng không rõ xuất xứ. Nên mua rau củ quả đúng mùa, sản phẩm không quá đẹp mã, mua ở địa chỉ uy tín để gia tăng sự an toàn cho gia đình.